NewsletterSchrijf je in voor onze driemaandelijkse newsletter |
Waarom draagt het transport bij tot de klimaatopwarming? Welke alternatieven zijn er voor de auto en de vrachtwagen? Bestaat er een "schone auto"? Zijn auto's recycleerbaar? Benzine of diesel? Hoe zit het met de alternatieve brandstoffen op basis van fossiele energiebronnen (Lpg en CNG)? En wat met hybride en elektrische auto's? Biobrandstoffen… ook een oplossing? Zullen er ooit auto's op waterstof rijden? Waarom is airco gevaarlijk voor het klimaat? Waarom draagt het transport bij tot de klimaatopwarming? De klimaatverandering door toedoen van de mens wordt veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgassen in de atmosfeer, vooral koolstofdioxide (CO2). Het verbruik van brandstoffen voor het transport is verantwoordelijk voor ongeveer 18,4% van de emissies van broeikasgassen in België (2005). Het transport is ook de sector die sinds 1990 de sterkste groei van de uitstoot heeft gekend (+30%). Dankzij de technologische vooruitgang leveren moderne auto's een beter rendement en verbruiken zij gemiddeld minder brandstof per kilometer. Daardoor is de uitstoot van broeikasgassen per auto wel verminderd. Maar het probleem is wel erger geworden omwille van andere aspecten: het wagenpark groeit verder aan: er rijden steeds meer auto's op de Belgische wegen. Automobilisten kiezen voor steeds zwaardere auto's (4x4, monovolumes) en voor nieuwe energieverslindende uitrustingen (airco, boordelektronica, ...). Ook leggen de auto’s langere afstanden af. Is de situatie dan rampzalig? Om de dreiging van een catastrofale klimaatontwrichting te voorkomen, hebben de meeste Europese staten zich in het kader van het Kyotoprotocol ertoe verbonden hun CO2-emissie te verminderen. Wetenschappers menen dat de jaarlijkse wereldwijde uitstoot tegen 2050 tot de helft moet worden teruggebracht. Dat is een zware uitdaging, die de transportsector momenteel niet aanpakt, aangezien de uitstoot voortdurend blijft stijgen. Welke alternatieven zijn er voor de auto en de vrachtwagen? De beste manier om de uitstoot van broeikasgassen door transport te beperken, bestaat erin zoveel mogelijk het gebruik van auto's en vrachtwagens te vermijden. De meest energiezuinige alternatieve vervoerwijzen zijn de trein, de boot, de fiets, de metro, de tram, de step, rollerskates en te voet gaan. Een andere mogelijkheid om het autogebruik te beperken, is het gezamenlijk gebruik van een wagen via systemen van autodelen of carpooling, waarbij verschillende mensen (vrienden of collega's) samen reizen met dezelfde auto. Bestaat er een "schone auto"? Talrijke onderzoeksprogramma's (zowel particuliere als van de overheid) proberen voertuigen te ontwerpen die minder vervuilen en minder koolstofdioxide uitstoten. Door het rendement van de motor te optimaliseren is wel enige vooruitgang mogelijk, maar die inspanningen worden tenietgedaan door het grotere gewicht van de auto's en nieuwe energieverslindende uitrustingen (airco, elektronica, ...). We kunnen vandaag dus allerminst spreken van een schone auto. De verbrandingsmotor, die nog altijd in de meeste wagens wordt gebruikt, heeft een heel matig rendement (aangezien bijna 2/3 van de energie verloren gaat). De automobielsector moet dus echt kiezen voor een grote revolutie: zij moet andere brandstoffen en andere motoren ontwikkelen die het energieverbruik en de emissie van broeikasgassen drastisch beperken. Er is ook nood aan een trend om lichtere auto's met een geringer vermogen te bouwen. Verder moeten roetfilters in serie worden voorzien om de uitstoot van fijn stof in de lucht te vermijden. En ten slotte moet ook iets worden gedaan aan het lawaai, dat de levenskwaliteit van veel mensen vermindert. Zijn auto's recycleerbaar? De ecologische impact van een auto is hoofdzakelijk toe te schrijven aan het gebruik ervan, maar we moeten ons ook afvragen wat de impact is van de productie en het afdanken van een wagen. De informatie hierover is nog te veel versnipperd en daardoor kan Topten hiermee geen rekening houden; ons klassement beperkt zich dus tot de impact van het gebruik van de auto. De autoproducenten hebben wel vooruitgang geboekt om de impact van de productie te beperken en om het materiaal te recycleren: zij stellen dat hun auto's tot meer dan 80% recycleerbaar zijn. Maar bijkomende inspanningen zijn nog altijd mogelijk! Benzine of diesel? Een dieselmotor verbruikt minder brandstof en veroorzaakt dus minder broeikasgassen, maar maakt meestal meer lawaai en veroorzaakt meer plaatselijke vervuiling (in de vorm van fijne deeltjes en stikstofoxides) als hij niet is voorzien van een roetfilter. Het is dus niet gemakkelijk om een keuze te maken. In elk geval moet een dieselauto absoluut zijn uitgerust met een (standaard-)roetfilter. De dieselauto's in de lijsten van Topten hebben allemaal zo'n filter. De bepalende factor is het type voertuig: een zware en krachtige auto heeft meer milieu-impact, zowel voor het broeikaseffect als voor de luchtkwaliteit (impact op de gezondheid & op de ecosystemen) en de geluidshinder. De uitgevoerde milieu-evaluatie biedt de mogelijkheid om deze verschillende gevolgen te combineren in één enkele indicator: de Ecoscore. De methode maakt gebruik van een 'well-to-wheel'-benadering en houdt zowel rekening met de uitstoot door de verplaatsing van de auto als met de uitstoot die voortkomt uit de productie en de distributie van de brandstof (benzine, diesel, lpg, elektriciteit, …). Daardoor is het mogelijk om auto's met een verschillende technologie of een andere brandstof toch op dezelfde basis met elkaar te vergelijken.. Hoe zit het met de alternatieve brandstoffen op basis van fossiele energiebronnen (Lpg en CNG)? Lpg (vloeibaar petroleumgas) is een brandstof die minder kost aan de pomp en minder plaatselijke vervuiling produceert. Maar lpg biedt geen aanzienlijk voordeel qua klimaatimpact: de CO2-uitstoot is vergelijkbaar met die van dieselmotoren. CNG (aardgas onder hoge druk voor voertuigen) is een afgeleid product van aardgas, dat minder broeikasgassen uitstoot dan aardolie. Daardoor ligt de CO2-emisie een beetje lager dan bij diesel. Ook de plaatselijke vervuiling is kleiner. Momenteel is CNG maar weinig beschikbaar voor personenwagens, omdat er voor de distributie een netwerk van gascompressoren moet worden geïnstalleerd. En wat met hybride en elektrische auto's? Hybride motoren combineren een klassieke motor met een aanvullende elektrische motor, die de mogelijkheid biedt om een deel van de verloren energie terug te winnen. De auto wordt nog altijd op traditionele wijze aangedreven met benzine, maar heeft een hoger rendement. Hij verbruikt minder en stoot dus minder CO2 per afgelegde km uit. Dit is een van de meest interessante manieren om de uitstoot bij klassieke brandstoffen te beperken. Volledig elektrische auto's halen hun energie uit het stopcontact. De elektrische stroom wordt opgeslagen in ingebouwde batterijen. Voorlopig kunnen deze voertuigen door het hoge gewicht en de zwakke prestatie van de batterijen nog niet wedijveren met auto's op benzine. Denk er ook aan dat de elektriciteitsproductie in België (door kernenergie) misschien niet zoveel broeikasgassen veroorzaakt, maar wel tot radioactief afval leidt. Vooral omwille van de geringe autonomie - waardoor het gebruik van elektrische auto's beperkt is tot specifieke toepassingen - hebben wij deze voertuigen niet opgenomen in onze Topten-rangschikking. Biobrandstoffen… ook een oplossing? Biobrandstoffen zijn in de mode, met name door de stijging van de olieprijzen. Ze worden in een mengsel met traditionele brandstoffen gebruikt. Deze brandstoffen hebben landbouwproducten (bieten, koolzaad, zonnebloemen, …) als grondstof. Ze blijven duur en de productie ervan dreigt de vervuiling als gevolg van intensieve landbouw (gebruik van meststoffen, pesticiden, water, …) te verergeren. En dan hebben we het nog niet over de sociale gevolgen. Toch lijken studies aan te tonen dat ze over hun hele levenscyclus minder broeikasgassen uitstoten, al hangt veel af van het type biobrandstof. De meest efficiënte worden gemaakt van lokaal geproduceerde ruwe oliën. Biobrandstoffen hebben het nodige potentieel om een deel van de oplossing te zijn voor de opwarming van de aarde. Maar dan wel een klein deel. Als biobrandstoffen op grote schaal worden geproduceerd, dreigen ze meer problemen te veroorzaken dan er op te lossen. Een dergelijke massale productie is onmogelijk zonder ontbossing op industriële schaal. Er zouden ook heel wat sociale problemen ontstaan. De introductie van biobrandstoffen moet deel uitmaken van een breder duurzaam mobiliteitsmodel. Daarbij is het cruciaal om wagens minder energieverslindend te maken, zoals de modellen die worden voorgesteld in Topten. Het aantal wagens en kilometers blijft ondertussen groeien. Deze groei hypothekeert de al geleverde inspanningen om de CO2-uitstoot te verminderen en om de voertuigen minder energieverslindend te maken - en dus ook de relatieve verbetering die biobrandstoffen kunnen betekenen. Zullen er ooit auto's op waterstof rijden? Vaak hoor je zeggen dat waterstof de brandstof van de toekomst is. Er bestaan al enkele auto's op batterijen met brandstof op basis van waterstof. Die vorm van energie maakt het dan wel mogelijk om vanuit de uitlaat van de auto geen broeikasgassen uit te stoten, maar het is geen energievorm die in natuurlijke staat voorkomt en zij moet dus ook worden geproduceerd. Bovendien vergt die productie (die mogelijk is op basis van petroleum, gas, ethanol of elektrische stroom) een bijkomende stap, waardoor het energierendement sterk vermindert. Zo ligt het globale energieverbruik niet noodzakelijk lager dan voor klassieke wagens. Waterstof wordt dus pas een interessant alternatief als de globale cyclus ervan herzien wordt. Waarom is airco gevaarlijk voor het klimaat? Airco in de auto is een heel schadelijke luxe. Er is meer brandstof nodig voor de werking ervan (tot 20% per jaar in geval van systematisch gebruik) en er kunnen koelgassen lekken die het broeikaseffect versterken. |
